بم تار؛ صدای جدیدی در موسیقی ایرانی

بیشتر علاقه‌مندان موسیقی ایرانی با تار آشنا هستند، اما تعداد کمی با بم تار یا تارباس آشنا هستند. این ساز با صدای بم و پرحجم، نقش ویژه‌ای در گروه‌نوازی‌ها و ارکسترهای ایرانی دارد و تجربه شنیداری مخاطبان را متحول می‌کند. سه تار نواز در این مطلب شما را با ویژگی های بم تار و تفاوت آن با تار آشنا می‌سازد.

بم تار چیست؟

بم تار، سازی مشابه تار با سه رشته سیم است که محدوده صدایی تقریبا دو اکتاو دارد و در فواصل چهارم و پنجم کوک می‌شود. این ساز معمولاً در گروه‌نوازی ایرانی و ارکسترها استفاده می‌شود و صدای آن مستقل و پرحجم است.

ویژگی‌های نوازندگی:

• استفاده از مضراب‌های پلاستیکی یا شاخ حیوانات
• گاهی از پیک گیتار برای نواختن بهره می‌برند
• استفاده از مضراب معمولی تار باعث جیر جیر شدن سیم‌ها می‌شود

تفاوت بم تار با تار و مقایسه آن‌ها

وقتی به تفاوت بم تار با تار نگاه می‌کنیم، اولین چیزی که جلب توجه می‌کند صدای ساز است. صدای بم تار یک اکتاو بم‌تر از تار معمولی است و به همین دلیل نقش آن در گروه‌نوازی‌ها و ارکسترهای ایرانی پررنگ‌تر و پرحجم‌تر است. در واقع، مقایسه بم تار با تار نشان می‌دهد که بم تار عمق و قدرت بیشتری به آهنگ می‌بخشد.

دسته بم تار هم بلندتر از تار معمولی ساخته شده است. این تغییر به نوازنده اجازه می‌دهد فواصل پایین‌تر را راحت‌تر اجرا کند و کنترل بیشتری روی صدای بم داشته باشد.

کاسه طنینی بم تار بزرگ‌تر است و صدای بم و قدرتمندتری تولید می‌کند. این تفاوت باعث می‌شود هنگام نواختن در گروه، نقش باس به‌خوبی حس شود و صدای ساز شنیدنی‌تر باشد.

سیم‌های بم تار ضخیم‌تر هستند، که صدای بم قوی‌تر و متعادل‌تری ایجاد می‌کند.

در بم تار، نوازندگان پوست روی نقاره را برمی‌دارند تا صدای بم شفاف و طبیعی شنیده شود و سیم‌ها جیر جیر نکنند. این تفاوت بم تار با تار تجربه شنیداری متفاوتی ایجاد می‌کند و نقش ساز را در همنوازی متمایز می‌سازد.

مخترع بم تار

کلنل علی نقی وزیری، موسیقی‌دان و نوازنده تار، بم تار را اختراع کرد. او پیشگام نت‌نویسی و آهنگسازی ارکستری در موسیقی سنتی ایران بود و چهار نوع صدادهی برای تار ابداع کرد که بم تار هنوز هم استفاده می‌شود.

ساختار و ویژگی‌های فنی بم تار یا تارباس

• جنس چوب و سه رشته سیم
• صدای بم و پرحجم، نقش باس ارکستر را پر می‌کند
• مضراب‌های شاخ یا پلاستیک
• محدوده صدادهی حدود دو اکتاو، کوک مطابق تار
• برداشتن پوست روی نقاره برای تولید صدای بم

سخن پایانی

بم تار (تارباس)، با صدای پرحجم و مستقل، جایگاه ویژه‌ای در موسیقی ایرانی پیدا کرده است. این ساز نه تنها موسیقی سنتی را غنی‌تر می‌کند، بلکه زمینه نوآوری در گروه‌نوازی‌ها را فراهم کرده است. برای علاقه‌مندان، تجربه صدای بم تار، فرصتی منحصر به فرد است.

برای مشاهده مدل‌های موجود سه تار و مقایسه قیمت‌ها، به بخش خرید سه تار مراجعه کنید.

پرسش‌های متداول

تفاوت بم تار با تار معمولی چیست؟

صدای بم و پرحجم، دسته بلندتر و کاسه طنینی بزرگتر، باعث می‌شود که بم تار یک اکتاو پایین‌تر از تار معمولی صدا دهد.

آیا بم تار یا تار باس برای تک‌نوازی مناسب است؟

نوازندگان معمولاً بم تار را تک‌نوازی نمی‌کنند، این ساز بیشتر برای گروه‌نوازی طراحی شده است.

چگونه بهترین صدا را از بم تار دریافت کنیم؟

استفاده از مضراب‌های پلاستیکی یا شاخ و تعویض سیم‌ها با سیم‌های بم گیتار یا ویولن سل بهترین نتیجه را می‌دهد.